‘Ομηροι της δημοκρατίας

antifaΤη δολοφονία του Παύλου Φύσσα από μέλη της Χρυσής Αυγής ακολούθησε μια σειρά από πορείες και αντιφασιστικές δράσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η καταγεγραμμένη εμπειρία που ακολουθεί αφορά την αντιφασιστική συγκέντρωση έξω από την Ελληνική Πρεσβεία στο Λονδίνο, το Σάββατο 21 Σεπτεμβρίου και μερικές σκέψεις σχετικά που γεννήθηκαν κατά τη διάρκειά της, τα «δημοκρατικά δικαιώματα».

Στο Λονδίνο οτιδήποτε καταλαμβάνει δημόσιο χώρο πρέπει να ρυθμίζεται και να ελέγχεται απόλυτα από το κράτος. Με άλλα λόγια, το κράτος ως ο μοναδικός εγγυητής της τάξης και της ασφάλειας της καθημερινής ζωής, έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο στο που, πότε και για πόση ώρα θα διεξάγονται συγκεντρώσεις. Η συγκέντρωση στο Λονδίνο είχε καλεστεί για τη 1 το μεσημέρι στην ελληνική πρεσβεία, η οποία σημειωτέον, βρίσκεται σε μια από τις πιο ακριβές περιοχές του Δυτικού Λονδίνου και Σάββατο μεσημέρι ήταν κλειστή. Η αστυνομία έκανε αισθητή την παρουσία της- τέσσερα βαν με αστυνομικούς ήταν σταθμευμένα στην γύρω περιοχή ενώ έξω από την πρεσβεία υπήρχαν περίπου δύο διμοιρίες της Metropolitan Police καθώς και κάποιοι της ομάδας TSG (Territorial Support Group). Συνολικά ήμασταν γύρω στα 300 άτομα, εκ των οποίων αρκετοί αλληλέγγυοι από άλλες χώρες. Λίγο πριν από τις 2 τοποθετήθηκε ηχοσύστημα που αναπαρήγαγε αντιφασιστικά τραγούδια- μεγάλος ενθουσιασμός, χειροκροτήματα και συνθήματα όταν ακούστηκαν τα τραγούδια του Παύλου.

Λίγα λεπτά αργότερα, οι μπάτσοι κάνοντας λόγο για «σοβαρή διατάραξη κοινωνικής ειρήνης» (serious disruption to the life of the community) άρχισαν να σπρώχνουν τον κόσμο προς τα πίσω. Ουσιαστικά, μας ανάγκασαν να στριμωχτούμε στο πεζοδρόμιο και στο μισό μέρος του δρόμου, πίσω από την άσπρη διαχωριστική γραμμή. Κατά τη διάρκεια του σπρωξίματος δύο διαδηλωτές που δεν συμμορφώνονταν με τις διαθέσεις των αστυνομικών, δηλαδή αρνούνταν να εγκαταλείψουν τον δρόμο και να σταθούν στο πεζοδρόμιο, συνελήφθησαν επί τόπου. Οι συγκεκριμένες συλλήψεις- σε μια διαδήλωση της οποίας η έκβαση ήταν κάτι μεταξύ του «βαρετή κοινωνικοποίηση» και «χαλαρός σαββατιάτικος πρωινός καφές στον δρόμο»- εξυπηρετούσαν έναν και μόνο σκοπό: τον παραδειγματισμό και την έμπρακτη επιβεβαίωση ότι η εκχώρηση δικαιωμάτων και η αφαίρεση ελευθεριών είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Με άλλα λόγια, όποιος δεν συμμορφώνεται με το δικαίωμα που του εκχωρήθηκε- δηλαδή να διαδηλώνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο του δρόμου- πρέπει να του αφαιρεθεί η ελευθερία του.

Την επόμενη ώρα, από τις 2 ως τις 3 το μεσημέρι (που ήταν η ώρα λήξης της νομιμότητας της συγκέντρωσης, όπως μας ενημέρωσαν οι μπάτσοι) αυτό που έγινε καθολικά αντιληπτό ήταν το εξής: το κράτος μας είχε παραχωρήσει το δικαίωμα να συγκεντρωθούμε έξω από την ελληνική πρεσβεία, σε πολύ συγκεκριμένο και ασφυκτικά καθορισμένο χώρο και χρόνο. Την δεύτερη και τελευταία ώρα της συγκέντρωσης το διακύβευμα ήταν να μην υπάρξει η παραμικρή κατάσταση εξαίρεσης σε αυτήν την εντολή. Την οποιαδήποτε μη-συμμόρφωση (όπως το να πατήσεις ή να ξεφύγεις από την άσπρη γραμμή) ακαριαία ακολουθούσε επίπληξη από τα όργανα της τάξεως. Εάν δεν επιτυγχανόταν συμμόρφωση, οι αρχικές συλλήψεις λειτουργούσαν για όλους και όλες μας ως «εικόνα από το μέλλον».

Κάποιοι από μας, ασφυκτιώντας από το μοντέλο επιτήρησης που είχε στηθεί γύρω μας, αρχίσαμε να προβοκάρουμε έναν από τους παρακείμενους αστυνομικούς- ο οποίος με χειρουργική υπομονή και ευγένεια αποφάσισε να μας δώσει ένα «μάθημα δημοκρατίας». Μας εξήγησε ότι βρίσκεται εκεί για το δικό μας καλό και την δική μας ασφάλεια από «επικίνδυνα στοιχεία που θέλουν να προκαλέσουν σύγκρουση». Μας δήλωσε ότι αντιλαμβάνεται «το πάθος που συνοδεύει την μεσογειακή μας καταγωγή» και μας επεσήμανε ότι αν δεν υπακούμε στους νόμους, αυτό δεν λέγεται δημοκρατία, αλλά αναρχία. Η παρατήρηση του μπάτσου, αποκαλυπτική. Σε ένα δημοκρατικό καθεστώς η συγκέντρωση σε δημόσιο χώρο δεν είναι απροϋπόθετο δικαίωμα, αλλά απαιτεί ειδική άδεια από την αστυνομία. Επίσης, σε ένα δημοκρατικό καθεστώς, δεν είναι οι διαδηλωτές που ελεύθερα επιλέγουν που θα «ασκήσουν το δικαίωμά τους», αλλά η αστυνομία η οποία θα καθορίσει και θα επιβάλλει ποιος/πόσος χώρος και χρόνος θα καταληφθεί. Η δημόσια συνάθροιση δεν απαγορεύεται, αλλά πρέπει να βρίσκεται υπό διαρκή περιορισμό και επιτήρηση και διεξάγεται μόνο εάν έχει εκχωρηθεί το σχετικό δικαίωμα. Πέραν του προφανή στόχου μιας τέτοιας κατάστασης- του περιορισμού των συγκρούσεων- καταστέλλεται και κάτι ακόμη: ο αυθορμητισμός της παρουσίας μας στον δημόσιο χώρο. Ο κρατικός μηχανισμός έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο σχετικά με τον τρόπο που θα υπάρχουμε δημόσια, στον κοινό χώρο- που συνοψίζεται στην επιμονή του μπάτσου να στεκόμαστε «πίσω από την διαχωριστική άσπρη γραμμή του δρόμου».

Με άλλα λόγια, ένα δημοκρατικό καθεστώς πετυχαίνει μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: εκχωρώντας δικαιώματα και ελευθερίες διαθέτει τον απόλυτο έλεγχο αυτών, εμφανίζεται ως ο απόλυτος εγγυητής τους. Όπως ορθά μας περιέγραψε ο μπάτσος «υπάρχουν επικίνδυνα στοιχεία» ανάμεσά μας, από τα οποία το κράτος μας προστατεύει, ενώ την ίδια στιγμή αυτό που κατοχυρώνει είναι η δυνατότητα να μπορεί να μας αφαιρέσει τα δικαιώματα που το ίδιο μας εκχώρησε. Ή για να το θέσω διαφορετικά, στην δημοκρατία τα δικαιώματα εκχωρούνται για έναν και μόνο λόγο: για να μπορούν να αφαιρεθούν.

Υπάρχει ένα πολύ περίεργο ψυχολογικό φαινόμενο όπου ένας θετικός δεσμός αναπτύσσεται ανάμεσα στον όμηρο και στον απαγωγέα του, γεγονός εντελώς παράδοξο και παράλογο αν αναλογιστεί κανείς την τρομακτική διαδικασία που βιώνουν τα θύματα. Αυτό που συμβαίνει είναι, μετά από λίγες μέρες ομηρίας, το θύμα αναγνωρίζει τον δράστη ως εκείνον που του χαρίζει τη ζωή, πολύ απλά με το να μην τον αφήνει να πεθάνει. Το Σάββατο το μεσημέρι έξω από την ελληνική πρεσβεία, στο Λονδίνο, η περίσταση είχε κάτι κατάφορα οικείο: οι αστυνομικοί δήλωναν ότι μας προστάτευαν, πολύ απλά επειδή μας άφησαν να υπάρχουμε στον κλοιό τους και δεν μας τσάκισαν στο ξύλο.

Μ.Β.

1 comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: