Radio On του Chris Petit (1979 & 1998) – ένα (μυθοπλαστικό;) review

RADIO ON [poster]σταθμοί, παρεμβολές και απεσπασμένες οπτικές μιας βιωματικά ανείπωτης ταινίας

Κατάφερες ποτέ να αντιληφθείς την ανακούφιση που προσφέρει το σπάσιμο ενός καθρέφτη; Άπειρες πιθανότητες διαχυμένες εμπρός σου, τοποθετημένες ανάκατα στις τεμνόμενες πολύχρωμες ακτίνες μιας πλαστής κατάρας. Όλα λύνονται άμεσα. Η έννοια της γρουσουζιάς αποσαφηνίζεται στην ανεστραμμένη άφιξη του συντονισμού και ό,τι θεωρούσες ως ιερή τελετή έναρξης μιας ελάσσονος περιόδου, αποκτά τώρα την εξαγνιστική Στιγμή λύσης. // Grosvenor Hotel // …και αυτό, μέσα από μια ποταπή V-I πτώση. Μια τέλεια πτώση, για την οποία κι όλας καυχιέσαι και χρίζεσαι ανατρεπτικός.

…Αυτό είναι λοιπόν το νέο στοίχημα που θέτεις με τον εαυτό σου (;). Η ανατροπή, μέσω της αέναης επανάληψης προβολής σπινθήρων ενός τόρνου. // roundabout // Ποτέ δεν έμαθες τί κρυβόταν τελικά πίσω από τον τοίχο, κοντά στο Elephant & Castle (όσο κι αν ήξερες). Θυμάσαι, βέβαια το λευκό χρώμα του ασβέστη, κάτι μεταξύ προχειροδουλειάς και άποψης με άρωμα δυτικής χροιάς αιώνων. // so many channels in my head now // Κι αν απορείς για τους σπασμοδικούς ελιγμούς των σκέψεών σου, δεν είναι τίποτε περισσότερο από την γρήγορη αλλαγή σταθμών ενός ραδιοφώνου που χρόνια τώρα (νομίζεις ότι) κρύβεις στο μυαλό σου. Όσο για τον καθρέφτη, δεν θα ξεχάσεις ποτέ την στιγμή που μπήκες στο studio flat που νοίκιαζες και είδες επιτέλους αυτό που φοβόσουν. // Free Astrid Proll // Όσο πολύ κι αν ήταν το blu-tack, δεν άντεξε τελικά το βάρος του μακρόστενου καθρέφτη που είχες στερεώσει απέναντι από την κουζίνα. Και έτσι, μόλις μπήκες είδες τον εαυτό σου στο πάτωμα· σπασμένο σε τόσα κομμάτια· να χαμογελάει με ικανοποίηση! Κι ύστερα, το βλέμμα σου αριστερά, για να τσεκάρεις αν το ραδιόφωνο ήταν στη θέση του… Όλα στην θέση τους. Αυτό, και το poster/cart-postal του Radio On. Μόνο μετά από χρόνια κατάφερες να αποκτήσεις την ταινία. Έβγαλες προσεχτικά την διαφανή ζελατίνα συσκευασίας και ένοιωσες την ζέστη να σε αγκαλιάζει καθώς άνοιξες την θήκη του DVD. Η τελετουργική στιγμή που θα έβγαζες για πρώτη φορά το δισκάκι, επιβεβαίωνε το θρίαμβο των φετίχ. // see the red car, what’s to stop it losing control and killing me? // It was about time… press PLAY

the second journey

RADIO ON [hippodrome]

Παρόμοιες αναμνήσεις, εικόνες και μυρωδιές σίγουρα υπάρχουν στον καθένα μας. Οι ως άνω ελιγμοί και παρεμβολές σκέψεων, δεν είναι παρά μια προσωπική μετάφραση της έμπνευσης που δίνει η παρακολούθηση του Radio On – Remix (1998). Μια ανεξάρτητη παραγωγή-αναδόμηση του πρωταρχικού Radio On, του 1979. Ένα remix (μόνο ένας τέτοιος χαρακτηρισμός ταιριάζει σε μια ταινία που φέρει έναν τέτοιο τίτλο) που ίσως και να δίνει την ευκαιρία στον σκηνοθέτη Chris Petit (Κρις Πέτιτ) να δώσει τελικά το χρώμα -εκτός από το άρωμα- της δικής του ολοκληρωμένης ματιάς για το τί εστί British country-side in the ’70s. Ως τώρα, αυτό ερχόταν ως λύτρωση στο ντοκυμαντέρ του 1979, μονάχα κάθε φορά που ακούγαμε τους πρώτους ήχους των synthετων φωνών, λίγο μετά το 1ο λεπτό του Radio Activity των Kraftwerk. Σχεδόν 20 χρόνια αργότερα, η Harlech Television σε συνεργασία με την Tate Modern του Λονδίνου κάνουν πρόταση στον Petit να δημιουργήσει το εν λόγω remix. Ο ίδιος δέχεται και αποκτά έτσι την ευκαιρία να αντικαταστήσει το 35mm με το Hi8, να διασκεδάσει -επιτέλους- με το colouring, να σπάσει ανά διαστήματα την οθόνη σε -τουλάχιστον- δύο ‘κανάλια’, και να παίξει με την ψυχολογία μας, αποκτώντας χρέη “χασάπη” dj. Κι όμως. Οι αλλαγές-σφαλιάρες είναι από τα πλέον σημαντικά στοιχεία που, εκτός από τον άκρως πετυχημένο συγχρονισμό τους με το montage, αντιπροσωπεύουν τα όνειρα που πολλές φορές ζήσαμε εκτός ύπνου· στην θέση του οδηγού ή του συνοδηγού ενός αυτοκινήτου, σε μια ξεχωριστή και αλησμόνητη διαδρομή… Το να συγκρίνεις εποχές (τότε – τώρα) στο νου σου, είναι κάτι σύνηθες και ως ένα βαθμό ανώδυνο. Το να βλέπεις και να προσφέρεις αυτές τις Εικόνες όμως, είναι τουλάχιστον θρασύ, ωμό, γειωτικό, ειλικρινές, ανθρώπινο και σαγηνευτικό. Αυτή είναι και η κατάθεση ενός αναλογικού προς ψηφιακού ημερολογίου του Petit. Ένα ταξίδι ανακαλύψεων, με κάθε σοκαριστικό κόστος κι αν τού πρόσφεραν οι αλλαγές που συνάντησε στον δρόμο (του). Ο ίδιος ξαναβίωσε την διαδρομή (London – Bristol) μετά από 19 χρόνια, αποτυπώνοντας σκηνές-κλειδιά και αποκαλύπτοντας με τον πιο ποιητικό τρόπο την εξέλιξη, το πίσω από την κάμερα, το πέρα από τα σύνορα του Greater London. Μαρτυρώντας τις σκέψεις του σε μορφή scrolling titles.

– scene relocated – end of part 2 –

the first journey

Είναι η εποχή που ο Petit έχει φτάσει ένα σημείο της καριέρας του που αποφασίζει να σταματήσει ως κριτικός (Film Editor στο περιοδικό Time Out) και να εμπλακεί πλέον πιο δημιουργικά στον χώρο του κινηματογράφου. Έχοντας στα χέρια του έτοιμο το σενάριο και τον τίτλο ενός road-movie, συναντά ινδάλματα και ανθρώπους-κλειδιά (όπως τον Wim Wenders) και ξεκινά να τού δίνει σάρκα και οστά, βρισκόμενος μάλιστα, -για πρώτη φορά- και στην θέση του σκηνοθέτη. Απόφαση δρομολογούμενη από τις συνθήκες, αλλά και καθοριστική για το αποτέλεσμα. Με μέγιστη έμπνευση τις ταινίες του 1971, Get Carter και Two-Lane Blacktop, αλλά και το Kings of the Road (1976 / Wenders), το Radio On ξεκινά να χτίζεται ως Αγγλο-Γερμανική συπαραγωγή (70%-30% αντίστοιχα) και με βλέψεις να ξεφύγει από τα δεδομένα του έως τότε Αγγλικού κινηματογράφου, αγγίζοντας μια ευρύτερη ευρωπαϊκή φιλοσοφία. Το New German Cinema, το French New Wave και τα ‘μυστηριώδη’ -τύπου M. Antonioni- πλάνα, είναι διακριτά όχι μόνο στην ελλειπτική αφήγηση, το μικρό ποσοστό ψυχολογίας των χαρακτήρων και τους ελάχιστους διαλόγους, αλλά και στην προσπάθεια του Petit να ξεφύγει από το preferism της “κινηματογραφικής γλώσσας” ή ακόμη και του Βρεττανικού “social function of cinema“. Το τελευταίο είναι που κάλυψε και τις ανάγκες του BFI (British Film Institute), κύριου χρηματοδότη της ταινίας. Με μία από τις πρώτες Steadicams στην χώρα τότε και με 35mm ασπρόRADIO ON [windows]μαυρο film, ο Petit γλιτώνει από την άκομψη Βικτωριανή κοκκινίλα, χαρίζει περισσότερη γραφικότητα και διευκολύνει την επιστροφή μας στο παρελθόν και στην επαρχία. Το ασπρόμαυρο είναι εξάλλου και το συστατικό που αναδεικνύει την αρχιτεκτονική και τα απομεινάρια του αγγλικού μοντερνισμού, ένα από τα στοιχεία που έπρεπε να τονιστούν, σε συνδυασμό με τα μπαλλαρντιανά τοπία των λεωφόρων και των κτηρίων, χωρίς το περιττό ρετρό ή μια ξεπερασμένη nostalgia. Κύριο μέλημα του σκηνοθέτη, η αποτύπωση της Αγγλίας των ’70s, σε επίπεδο τόσο γεωγραφικό, μετεωρολογικό, αστικό ή/και επαρχιακό, όσο και πολιτιστικό, με σημαντικό παράγοντα την μουσική που διαμόρφωσε τα ακούσματα της τότε νέας γενιάς. Φράσεις όπως “We have no money. Can you give us yards of your music for 50 quid?” (Δεν έχουμε χρήματα. Μπορείτε να μας δώσετε μπόλικη μουσική σας μόνο για 50 στερλίνες;), αποτυπώνουν το πείσμα του Petit και του Keith Griffiths να απευθυνθούν στους Kraftwerk, τον David Bowie, τον Robert Fripp και άλλους θρύλους της εποχής (και όχι μόνο) και να διαμορφώσουν ένα από τα πιο θελκτικά soundtrack έβερ! Ούτως ή άλλως, η ταινία ήταν ήδη “έτοιμη”. Ένα ταξίδι από το Λονδίνο προς το Μπρίστολ, μέσα από το παρμπρίζ ενός αυτοκινήτου. Και κάποιες ‘στάσεις’ σε ένα βενζινάδικο, μια αποβάθρα, μια τυχαία συνάντηση, μια ελπίδα και μια σπάνια ερμηνεία του David Beames. Μια ακόμη διαδρομή, μια ακόμη ημέρα καθενός από εμάς. Πόσο εύκολο είναι λοιπόν ο Petit να αποφύγει την κοινωνική υπογράμμιση; Δεν αποτυγχάνει, ούτε “δέχεται” όμως να την αποφύγει. Αναφορές του τύπου “πλάνο εισόδου στην πόλη του Μπρίστολ, με focus σε σλόγκαν τοίχου, Free Astrid Proll”, ή ενημερωτικά source music από ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές πηγές, για τις πολιτικές συνθήκες της εποχής, ίσως μένουν στο πλαίσιο ενός ντοκυμαντέρ, δεν παύουν όμως να συνθέτουν το social realism και την έλλειψη της αστικής στέρησης (κάθε εποχής). Και αυτό όφειλε να κάνει ο Petit, πετυχαίνοντας κάτι περισσότερο από ένα road-movie/ documentary. Η σκληρή όψη της Αγγλίας αναδύθηκε μέσα από τις πιο ρομαντικές ματιές και ανείπωτες σκέψεις ενός μελαγχολικού και πανέμορφα καταπιεσμένου ανθρώπου. Ίσως από τον ίδιο του τον εαυτό ή την ίδια του την χώρα. Ή ακόμη και του μεταμεσονύκτιου light pollution

– cut – end of part 1 –

each garage reminds me of the journey I will make to be with you

Η μουσική, ο κινηματογράφος, τα σύννεφα και οι φωτογραφίες των τοπίων της (κάθε) Αγγλίας, ήταν και θα είναι ένας από τους κυριότερους λόγους που την επισκέφθηκες για “χ” χρονικό διάστημα. Ποτέ δεν βρήκες αυτό που περίμενες. Είχε κι όλας εξαϋλωθεί στην υγρή ατμόσφαιρα της ιστορίας. Αυτό που έζησες ήταν το remix· και το εκνευριστικά έντονο πράσινο που θυμάσαι από το θαμπό παράθυρο του κόκκινου λεωφορείου.

the desire to be between two points and out of reach

– the end –

“We are the children of Fritz Lang and Wernher von Braun.
We are the link between the ’20s and the ’80s.” (Kraftwerk)

rewind…

RADIO ON [tape]

…and press PLAY

Radio On (UK/ West Germany, 1979)
Σκηνοθεσία: Christopher Petit
Σενάριο: Heidi Adolph, Christopher Petit
Παραγωγή: Keith Griffiths
Συμπαραγωγή: Wim Wenders
Ερμηνεία: David Beames, Lisa Kreuzer, Sandy Ratcliff
104′, Ασπρόμαυρο
OST: David Bowie, Devo, Kraftwerk, Ian Dury,
Robert Fripp, Wreckless Eric, Lene Lovich, The Rumour
DoP: Martin Schäfer
Μοντάζ: Anthony Sloman
Ήχος: Martin Müller

Radio On – Remix (UK, 1998)
Σκηνοθεσία: Christopher Petit
24′, Έγχρωμο

Κείμενο: Άννα Στερεοπούλου
(συμπεριλαμβάνονται αποσπάσματα
των scrolling titles του remix)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: